الشيخ محمد هادي معرفة ( مترجم : مولائى نيا )
38
تناسب آيات ( فارسى )
اينك نمونههايى را كه نشانگر وحدت موضوعى « سوره » هاى قرآن كريم بوده و نزديك به ترتيب و تبويب آيات و سوره بر اساس ترتيب طبيعى است ، ارائه مىدهيم . سورهء « حمد » و تناسب آيات آن با اهداف مقدّسش اين « سورهء » به بهترين وجه ممكن ، منظّم شده ، و به بهترين وجه ممكن ، ترتيب يافته است ؛ نظم و ترتيبى كه مقام و موقف يك بندهء بىارزش را در مقابل مولاى كريم و با عظمت خود نشان مىدهد ، كه در حال تضرع با تمام خوارى و ذلت و انكسار ، طلب ترحّم نموده و از او مىخواهد كه وى را به راه مستقيم ، هدايت و رهنمون سازد ، آن هم با بيانى شيوا و بىنظير . اين « سورهء » مباركه از سه مقطع ، تنظيم يافته است كه هر مرحله از آن مقدمهاى است براى مرحلهء بعد . در يك درجهبندى مرتب و طبيعى در خلال اين سوره ، ادب بندهاى كه در پيشگاه مولاى خود قرار گرفته باشد ، به شكل بسيار عالى نشان داده مىشود . و اين مراحلى است كه « عبد » يكى پس از ديگرى آن را در مورد مسئلت و در حوايج خويش با تأنّى و وقار طى مىنمايد ، بدين ترتيب كه : اول او را تعريف و تمجيد مىنمايد ، و سپس به طور كامل از تمامى ماسوى اللّه بريده و توجه كامل و صددرصد خويش را به وى معطوف مىدارد . و در مرحلهء آخر ، حوايج و خواستههاى خود را مطرح مىكند . در اين مرحله تقاضا و عرضهء نياز ، در عين حال از يك اسلوب و روش و قالب بسيار لطيف ، كلام را از غيبت به خطاب متوجه مىكند ، گويى كه در حجاب بسيار تاريكى بود كه يكباره آن را از چهرهء آقا و مولاى خود بركند ، اربابى كه با انعام نعمات پى در پى و مستمر خود ، وى را مورد تفضّل و لطف خويش قرار داده و سپس در پيشگاه با عظمت وى